Stratejik Duraklama

Şimdi, 5 dk hiçbir şey yapmadan durabilir misin?

Büyük ihtimal 1 dk bile hiçbir şey yapmadan, düşünmeden durmak sizi çoktan rahatsız etmiştir. 

Bunun nedeni ise durmanın önemini öğrenmemiş olmamız ve hatta durmak zihinlerimizde kötü/olumsuz bir algıya da sahip olabilir. Maalesef içinde bulunduğumuz çağ da bizi sürekli bir şey yapmamız gerekiyormuş gibi düşündürüyor.. “Sanki 5 dk çalışmadan durursam rakibim beni geçecek, boş boş durursam yaşam zamanımdan 5 dk azaltmış olurum” gibi düşünceler.

Bu yazı ile sizlere duraklama’nın zihinlerimizde olan algısı ile gerçek/bilimsel olarak da kanıtlanan gücünden bahsedeceğim. Güç diyorum çünkü duraklama; zihinsel, duygusal ve fiziksel refahımıza önemli faydalar sağlayabilecek iyi araştırılmış bir tekniktir. Bu iç sessizlik anlarını kucaklamanın kişisel gelişim ve başarı için nihai anahtarınız olacağını keşfedebilirsiniz.

Duraklama, bilinçli olarak yavaşlamayı ve uyaran ile tepki arasında boşluk yaratmayı içerir, bu da zihinsel, duygusal ve fiziksel refahı artırabilir.

Duraklamanın beyin fonksiyonu üzerinde önemli bir etkisi vardır. Hiçbir şey yapmadan durduğunda özel bir şebeke çalışıyor beyinlerimizde. Bunun adı default mode network (varsayılan / olağan durum şebekesi). Zihnin bir şeye odaklanmadığı zamanlarda arşiv taramasına, derleyip toparlama moduna geçmesini ifade eder bu şebeke. Dalıp gidersin, bir şey düşünmezsin işte tam bu sırada beyin normalden bir tık daha fazla çalışıyor. Yani bilinçli olarak yavaşlayarak, sinir sistemi sempatik “savaş ya da kaç” tepkisinden parasempatik “dinlenme ve sindirme” tepkisine geçer. Böylece uyaran ile tepki arasında boşluk yaratarak, yaşamlarımızda daha fazla netlik, odaklanma ve üretkenliğin kilidini açabiliriz. 

Bunu sadece bilim de söylemiyor. Tarihe baktığımızda Peygamberler, veliler, azizler, büyük düşünürlerin hepsi ya bir mağaraya çekiliyor ya bir dağda inzivaya çekiliyor ve tam bu zamanlarda aydınlanma, vahiy, ilham, fikir vs. geliyor. Bilim ve tarih ışığında kasıtlı durgunluk anlarını günlük rutinlerimize dahil etmenin, en yüksek potansiyelimizi ortaya çıkarmak için bir öz farkındalık alanı yarattığını söyleyebiliriz.

Duraklama, stresi azaltan ve farkındalığı ve şimdiki an farkındalığını teşvik eden parasempatik sinir sistemini aktive eder. Bu aktivasyon, kortizol gibi stres hormonlarında azalmaya ve dopamin ve serotonin gibi iyi hissettiren hormonlarda artışa yol açar. 

Araştırmalar, mola vermenin ve sessizlik anlarını kucaklamanın ruh hali, performans ve konsantrasyon üzerinde olumlu etkileri olabileceğini göstermektedir. Toplantılar veya görevler arasında duraklama, beyinde beta birikmesini önler – kaygı ile ilişkili bir dalga türü – bilişsel işlevin iyileştirilmesine yol açar. Karar vermeden veya harekete geçmeden önce duraklayan liderler, ekip üyeleriyle daha iyi iletişim kurabilir ve tepki vermeden önce yanıt vermeyi geliştirebilirler.

Duraklatma, bilinçli bir yavaşlama ve uyaran ve tepki arasında boşluk yaratmadır, bu da rahatlamayı, ferahlamayı ve yeniden enerjilenmeyi teşvik edebilir. Duraklamanın gücü, telaşlı hayatımızdan geri adım atmak için kısa bir an ayırmanın daha fazla odaklanmaya, daha az strese ve daha etkili karar vermeye yol açabileceği anlamına gelir.

Duraklama, hem zihinsel hem de fiziksel sağlığımız için sayısız avantaja sahiptir. Bazı önemli faydaları:

• Daha iyi karar vermeye izin veren gelişmiş netlik ve odaklanma
• Sürekli kargaşadan bir mola, rahatlama ve ferahlığı teşvik eder
• Konuşmayı daha küçük, kolayca anlaşılır bölümlere bölerek gelişmiş iletişim
• Artan odaklanma ve farkındalık sonucunda artan verimlilik
• Kişisel gelişim için alan yaratma fırsatı
• Sinir sistemini sakinleştirerek  fizyolojik fonksiyonlar üzerinde olumlu etki
• Bir kişi veya grup için önyargıları ele alarak PAUSE çerçevesi aracılığıyla günlük önyargıları bozma yeteneği

Gün boyunca kasıtlı molalar verdiğimizde, beynimizi daha iyi odaklanması ve karar verme becerilerini geliştirmesi için eğitiyoruz. Duraklama ile dikkatimizi gerçekten önemli olana yönlendirmek ve dikkat dağıtıcı şeyleri filtrelemek için kendimize bir şans veriyoruz aslında. Ayrıca yapılan çalışmalar iş sırasında kısa duraklama anlarının stres ve anksiyete seviyelerini azaltırken üretkenliği artırabileceğini göstermiştir.

İş hayatı içinde bu kasıtlı durma haline “Stratejik Duraklama” diyebiliriz. Çünkü stratejinin tanımında olduğu gibi -önceden belirlenen bir amaca ulaşmak için gidilecek yol ve uygulanan yöntemlerin tümü- amacımıza ulaşmak (bilinçli olarak durmak) adına bazı yöntemler bulunmaktadır. 

Stratejik duraklama yöntemleri; dikkatli nefes alma, meditasyon veya kasıtlı olarak mola verme pratikleridir. Efsanevi basketbol antrenörü Phil Jackson’un, oyuncuları arasında meditasyon ve farkındalığı teşvik ederek onları hem saha içinde hem de dışında düzenli duraklamalar yapmaya teşvik etmesi gibi iş yaşamında uygulamalara artan bir oranla şahit oluyoruz 🙂

Dikkatli Nefes Alma: Duraklama için güçlü bir araçtır. Farkındalığı ve iç durgunluğu geliştirmek için dikkatinizi nefesiniz veya mantra gibi tek bir noktaya odaklamayı içerir. Bu teknik, dikkatinizi şimdiki ana sabitlemek için yavaş, derin nefesler almayı içerir. Karmaşık kararlar almadan önce nefesinize odaklanarak zihni sakinleştirebilir, belirsizliğe eşlik eden kaygıyı azaltabilirsiniz. Böylece baskı altında acele ile tepki vermek yerine, iş zorluklarına netlik ve soğukkanlılıkla yaklaşmayı sağlar. Hadi gelin şimdi aşağıdaki kısa uygulamayı kendi kendinize yapmayı deneyin (ve daha sonra tüm günlerinizde):

Dikkatli nefes almak için rahatça oturabileceğiniz veya uzanabileceğiniz sessiz bir yer bulun. Size rahat geliyorsa gözlerinizi kapatın, ancak gerekli değil. 

Nefes alan ve nefes veren her duyuya farkındalık getirin: nefes alırken burun deliklerinizde; nefes alırken ciğerleriniz ve göğüs kafesinizin nasıl genişlediğini hissedin; nefesi serbest bırakırken ise alçaldığını fark edin.

Bu egzersiz sırasında düşünceler ortaya çıkarsa, yargılamadan nefese odaklanmaya kendinizi nazikçe geri getirmeye çalışın.

Bilinçli molalar: Geri adım atmamızı, derin bir nefes almamızı ve sıfırlamamızı sağlar. Gün boyunca kasıtlı molaları dahil ederek odaklanmayı, üretkenliği ve genel refahı artırabiliriz. Örneğin, öğle yemeği molanız sırasında dışarıda 10 dakikalık bir yürüyüş yapmak zihninizi sakinleştirmeye ve yaratıcılığınızı artırmanıza yardımcı olabilir. Bir kaosun içindeyken kaygılardan uzaklaşmak ve durumu net görebilmek adına da bu topraklanmayı/merkezlenmeyi yapabilirsiniz. Yürüyüşlerinizde ayak tabanlarınıza odaklanmak bunu kolaylaştırır.

Uyaran ve tepki arasında bir boşluk var ve o boşlukta bizim tepkimizi seçme özgürlük ve kudretimiz yatar.

Tepkimizde de gelişme ve özgürlüğümüz saklıdır.

-Viktor Frankl-